کاربر Online

693 کاربر online

دبیر دوره متوسطه

تک یاخته‌ها و انواع آن

آنچه به اینجا پیوند دارد... تولید مثل رویشی اقسام ویتامین B ویتامین c رشد و تکثیر باکتریها مقالات جدید زیست شناسی آموزش پرورش میگو

علوم طبیعت > زیست شناسی > علوم جانوری > بی مهرگان علوم طبیعت > زیست شناسی > علوم جانوری > رده بندی جانوری علوم طبیعت > زیست شناسی > علوم جانوری > انگل شناسی

(cached)

---

دید کلی

تک‌‌یاختگان گروهی از موجودات زنده یوکاریوت هستند که پیکرشان تنها از یک یاخته تشکیل شده است و فعالیتهای زیستی مختلف این موجودات توسط بخشهای اختصاص یافته‌ای از پروتوپلاسم به نام اندامهای یاخته‌ای انجام می‌شود این بخشها مشابه اندامهای موجودات پر‌یاخته‌ای عمل می‌کنند. از این رو یک تک‌یاخته‌ای ، برخلاف یاخته‌های پریاختگان که وابسته به یاخته‌های دیگرند، موجود کامل و مستقلی است که تمام فعالیتهای زیستی یک پر‌یاخته‌ای را نظیر حرکت ، شکار طعمه ، گوارش ، تکثیر و غیره انجام می‌دهد.

مشخصات تک یاخته‌ها

اندازه

بطور کلی ، تک‌یاختگان بسیار ریز و میکروسکوپی هستند اکثرا بطور منفرد و گاهی بصورت کلنی دیده می‌شوند.

اندامهای حرکتی

از مهمترین خصوصیات تک‌یاختگان داشتن اندامکهای حرکتی ، مانند پاهای کاذب ، تاژکها و مژکها است و تقسیم آنها به چهار رده اصلی تاژکداران ، مژکداران ، ((ریشه‌پایان)) و اسپورداران بیشتر بر اساس همین زواید حرکتی آنهاست پاهای کاذب ، زواید سیتوپلاسمی موقتی هستند که در برخی از تک‌یاختگان فاقد پوشش سخت شکل می‌گیرند و حرکتی به نام آمیبی را در آنها باعث می‌شوند این نوع حرکت در گروهی از ریشه‌پایان ، مانند آمیب‌ها و بعضی از یاخته‌های جانوری نظیر گویچه‌های سفید خون ، یاخته‌های جنسی ، یاخته‌های کشت بافت و در برخی از قارچها دیده می‌شود.

تاژکها و مژکها ، که زواید دایمی حرکتی تک‌‌یاختگان‌اند، ساختاری کاملا مشابه دارند و از تعدادی میکروتوبول با نظمی خاص تشکیل یافته‌اند. تفاوت تاژکها و مژکها در طول و تعداد آنهاست. اگر طولشان کم تعدادشان زیاد باشد مژک و چنانچه دراز و به تعداد محدود باشند تاژک خوانده می‌شوند. حرکت تاژکها به صورت موجی و از راس به طرف قاعده تاژک و یا برعکس است در حالیکه حرکت مژکها به صورت پارویی است. انجام حرکات آمیبی و تاژکی و مژکی ، بستگی به حضور ATP و یون کلسیم با غلظت مناسب در مورد حرکت آمیبی در محیط دارد.

واکوئلهای دفعی و گوارشی

بسیاری از تک‌یاختگان دارای حفره‌ا‌ی جهت دفع آب و بعضی مواد زاید هستند به نام واکوئل دفعی یا انقباضی که به تناوب منقبض شده و محتویات آبگون خود را به بیرون می‌ریزد. در مژکداران خروج محتویات این واکوئل از سوراخ خاص موجود در پلیکل صورت می‌گیرد. واکوئلهای انقباضی معمولا تک‌یاختگان آب شیرین که سیتوپلاسم آنها نسبت به محیط آبی اطراف هیپرتونیک است دیده می‌شوند و در بعضی از گونه‌های دریایی نیز دیده شده‌اند. در تک‌یاختگانی که تغذیه جانوری دارند حفرات یا واکوئلهایی دیده می‌شوند به نام واکوئلهای گوارشی یا غذایی که ذرات غذایی در آنها معلق‌اند.

این واکوئلها همراه با جریان سیتوپلاسمی یا سیلکوز در داخل سیتوپلاسم جابجا می‌شوند. در اکثر مژکداران هولوزوئیک ، واکوئلهای گوارشی در انتهای کانال یا معبری به نام حلق یاخته‌ای قرار دارند. قبل از حلق ، دهان یاخته‌ای وجود دارد که در مژکداران عالی فضایی به نام فضای پیش دهانی قبل از آن دیده می‌شود. ضربان مژه‌های موجود در این فضای پیش دهانی موجب جریان یافتن آب همراه با ذرات غذایی به داخل دهان ، حلق یاخته‌ای و سپس واکوئلهای گوارشی می‌شود.

هسته

در تک‌یاختگان بسیار متنوع‌اند، هسته به شکلها و اندازه‌ها و با ساختارهای مختلف دیده می‌شود. بیشتر تک‌یاختگان یک هسته دارند در حالی که بعضی از آنها ممکن است در تمام یا بخشی از زندگی خود بیش از یک هسته داشته باشند. در مژکداران دو نوع هسته وجود دارد: یکی هسته بزرگ (پلی‌پلوئیدی) به تعداد یک عدد و به شکلهای مختلف و دیگری هسته کوچک (دیپلوئیدی و در ارتباط با فعالیتهای تولید مثلی) که تعداد آن در یک یاخته ممکن است از یک تا 80 عدد تغییر کند.

سیتوپلاسم

سیتوپلاسم در اکثر تک‌یاختگان به دو بخش بیرونی (اکتودرم) و درونی (آندوپلاسم) متمایز می‌شود. اکتوپلاسم در ریشه‌پایان شفاف ، یکنواخت ، بدون دانه و ژله مانند است در حالی که آندوپلاسم دانه‌دار و آبگون است.تغییر حالت ژله‌ای اکتوپلاسم به حالت آبگونه‌ای آندوپلاسم و بالعکس در ایجاد پاهای کاذب برای برای حرکت آمیبی موثر است در مژکداران ، اکتوپلاسم بخش دایمی و مشخص و حاوی اندامکهای گوناگون است.

تک‌یاختگان گیاهی

تک‌یاختگان گیاهی به فراوانی تک‌یاختگان جانوری نیستند و اختصاصات بارز و متنوع آنها را ندارند. ویژگی مهمی که فقط در تک‌یاختگان گیاهی (تاژکداران گیاهی) دیده می‌شود وجود یک یا چند اندامک محتوی کلروفیل و کاروتنوئید به نام کروماتوفور است این اندامکها در تغذیه هولوفیتیک دخالت دارند و به همین دلیل تاژکداران گیاهی را جز جلبکهای سبز به شمار می‌آورند. تک‌یاختگان حاوی کروماتورفور معمولا دارای یک لکه چشمی یا استیگما هستند که بخشی فنجانی شکل و حاوی رنگیزه‌های کاروتنوئید است و به رنگهای سرخ و قهوه‌ای دیده می‌شود.

لکه چشمی ، بلکه غالبا در بخش پیشین جسم یاخته و در زیر تاژک قرار دارد به عنوان اندامک حساس به نور و در بعضی از تاژکداران به عنوان مشخص کننده جهت حرکت عمل می‌کند. از میان تک‌یاختگان گیاهی دیاتوم‌ها و مخمرها در آبها و محیط اطراف ما فراوانترند و مشاهده آنها نیز آسانتر است دیاتوم‌ها از جلبکهای سبز- زرد هستند که بسیاری ازآنها تک‌یاخته‌اند و مخمرها از قارچهای تک‌یاخته‌ای محسوب می‌شوند که به اشکال مختلف در مواد غذایی مانند خمیر نان ، ماست سرکه و غیره دیده می‌شوند.

تک یاختگان جانوری

تاژکداران

ابتدایی‌ترین اعضای این گروه تاژکداران جانوری هستند که معمولا زندگی آزاد داشته و هولوتروف هستند و به جلبکهای تاژکدار بی‌رنگ شباهتی بسیار دارند. تاژک این قبیل پروتوزوئرها جریانی در آب پدید می‌آورد که غذا را به سوی سلول می‌راند. تاژکداران جانورانی ابتدایی و آزاد و بدون تردید خاستگاه بسیاری از صورتهای دارای زندگی همزیستی امروزی هستند. مثلا گونه‌های مختلف تریپونوزوما به صورت انگل در سلولهای خون و لنف مهره‌داران مختلف به سر می‌برند. ترکونمفا همزیست دیگری است که چوب را در لوله گوارش موریانه هضم می‌کند.

آمیبیها

آمیبیها توسط پاهای کاذب حرکت و تغذیه می‌کنند. هلیوزوآها که بیشتر ساکن آب شیرین هستند انواعی هستند که در آنها پاهای کاذب متعدد و دائمی همانند اشعه خورشید از اطراف سلول خارج می‌شوند. شعاعیان پلانکتونی نیز ظاهر مشابه دارند. در گروه دیگری از آمیبیها پاهای کاذب از درون حمایت نمی‌شوند بنابراین آزادانه جریان می‌یابند و تغییر شکل می‌دهند. معروف‌ترین نمونه این گروه آمیب معمولی است که آمیبا پروتئوس است. یکی از وابستگان نزدیک و انگل این گروه آنتامبا هیستولیتیکا است که مولد اسهال خونی در انسان می‌باشد.

هاگداران

هاگداران انگل چرخه زندگی پیچیده‌ای دارند. این چرخه شامل مراحل تشکیل هاگ است. یک هاگدار تک سلولی می‌تواند تقسیم چند تایی بیابد و بطور همزمان تعدادی سلول کوچکتر حاصل آورد. هر کدام از سلولهای حاصل هاگی است که یک هسته دارد که و پس از آنکه چنین سلولی به عنوان انگل بالغ در بدن یک میزبات مستقر شد، چند هسته‌ای می‌شود و خود را برای انجام تقسیم چند تایی دیگری آماده می‌سازد. پلاسمودیوم معروف‌ترین هاگداران است و گونه‌های مختلف آن در پستانداران و پرندگان ایجاد بیماری مالاریا می‌کنند.

مژکداران

مژکداران پیچیده‌ترین و ظریف‌ترین و در عین حال صاحب گوناگون‌ترین سلولهای تخصص یافته در میان اقسام سلولهای شناخته شده‌اند. این جانداران توسط مژکهایی حرکت و تغذیه می‌کنند که در بیشتر موارد روی ردیفهای منظم واقعند. بیشتر مژکداران از قبیل پارامسی دارای حلقی همیشگی هستند. مژکداران چند هسته‌ای هستند. تعداد قابل توجهی از مژکداران زندگی همزیستی دارند و بیشتر اقسام آزاد متحرک می‌باشند. چند گروه ثابت هم در میان آنها وجود دارد که ورتیسل از آن جمله است

گروههای عمده باکتریها از نظر پزشکی

باکتریها ارگانیسمهای تک‌سلولی هستند که اکثرا به صورت آزاد زندگی می‌کنند و دارای اطلاعات ژنتیکی و تولید انرژی و سیستمهای بیوسنتتیک لازم برای رشد و تولید مثل خود می‌باشند. باکتریها متنوع‌ترین میکروارگانیسمها هستند که شامل گروههای زیادی می‌باشند.

دید کلی

باکتریها مهمترین و متنوع‌ترین میکروارگانیسمها هستند و تعداد کمی در انسان جانوران و سایر موجودات بیماریزا بوده و بطور کلی بدون فعالیت آنها حیات بر روی زمین مختل می‌گردد. تنها تعداد کمی از باکتریها مانند کلامیدیاها و ریکتزیاها اجبارا انگل داخل سلولی هستند. باکتریها از جنبه‌هایی با یوکاریوتها تفاوت دارند. باکتریها ریبوزومهای 80S ، اندامکهای غشادار مانند هسته ، میتوکندری ، کروموزوم حلقوی بدون پوشش دارند. باکتریها (به غیر از میکوپلاسماها) دارای دیواره سلولی هستند.

بطور یقین موجودات زنده یوکاریوتیک از موجودات زنده باکتری مانند بوجود آمده‌اند و نظر به اینکه باکتریها ساختمان ساده‌ای داشته و می‌توان به آسانی بسیاری از آنها را در شرایط آزمایشگاه کشت داد و تحت کنترل درآورد ، میکروب شناسان مطالعه وسیعی درباره فرآیندهای حیاتی آنها انجام داده‌اند. در این مبحث باکتریهای شایع با تاکید بر انواع بیماریزا در انسان معرفی می‌گردد.

اسپیروکتها

این باکتریها در آبهای آلوده ، فاضلابها ، خاک و مواد آلی در حال پوسیدن یافت می‌شوند. به شکل فنر پیچیده و متحرک هستند. اندازه آنها از چند میکرون تا 500 میکرون است. سه جنس از اسپیروکتها بیماریزا هستند:

• تروپونما: شامل گونه تروپونما پالیزم است که این باکتری عامل مولد بیماری سیفلیس می‌باشد.
  
  
• بورلیا: این باکتری عال مولد بیماری تب راجعه می‌باشد.
  
  
• لپتوسپیرا: این باکتری از راه شکافها و زخمهای پوست وارد می‌شود و شایع‌ترین شکل بیماری ، عفونت کلیه است.

کوکوسها و باسیلهای گرم منفی هوازی

جالب‌ترین باکتریها در این گروه انواع متعلق به جنس سودوموناس است یکی از گونه‌های سودوموناس ، سودوموناس آئروجینوزا می‌باشد که این باکتری عفونتهای مجاری ادراری ، عفونتهای زخمی و سوختگیها ، آبسه و مننژیت را ایجاد می‌کند. باکتریهای این گروه قادر به ساختنآنزیمهای متعددی هستند و بدین نحو در تجزیه مواد شیمیایی نظیر حشره کشهایی که به خاک افزوده می‌شوند، کمک می‌کنند. مقاومت این گروه به آنتی بیوتیکها از نظر پزشکی حائز اهمیت است.

باسیلهای گرم منفی بی‌هوازی اختیاری

آنتروباکتریاسه

این خانواده شامل گروهی از باکتریهای ساکن روده انسان و سایر جانوران است. جنسهای باکتریهای روده عباتند از: اشیرشیا ، شیگلا ، کلبسیلا ، آنتروباکتر و ... . اشیرشیاکلی یکی از ساکنین اصلی روده بوده و آشناترین میکروبی که پژوهشهای فراوانی بر روی آن صورت گرفته است. سالمونلا یکی از باکتریهای بیماریزا است که یکی از گونه‌های آن مولد بیماری تب تیفوئید می‌باشد. گونه‌های شیگلا عامل اسهال خونی است. کلبسیلا عامل عفونت مجاری تنفسی ذات‌الریه است. سرشیا عامل عفونت ادراری و تنفسی است و آنتروباکتر در عفونتهای مجاری ادراری نقش بر‌عهده دارند.

ویبریوناسه

جنسهای مهم این خانواده شامل ویبریو و آئروموناس می‌باشد. گونه بیماریزا ویبریوکلرا است که عامل بیماری وبا می‌باشد. باکتریهای متعلق به آئروموناس عامل بیماری ذات‌الریه و اختلالات روده می‌باشند.

هموفیلوس

یکی از گونه‌های آن به نام هموفیلوس آنفلوآنزا عامل مننژیت در کودکان و جوانان می‌باشد.

باکتریهای گرم منفی بی‌هوازی

در این گروه دو جنس مهم از نظر پزشکی به نامهای نایسریا و موراگزلا وجود دارد. نایسریا از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و انگل غشاهای مخاطی در انسان بوده و درجه حرارت نزدیک درجه حرارت بدن انسان زندگی می‌کند، گونه‌های بیماریزا شامل باکتری مولد بیماری سوزاک و باکتری مولد مننژیت می‌باشد. باکتریهای جنس موراگزلا در التهاب بافت ملتحمه چشم دخالت دارند.

کوکوسهای گرم منفی بی‌هوازی

این باکتریها اختصاصا به صورت دوتایی ، گاهی تک‌تک ، خوشه‌ای یا زنجیری قرار می‌گیرند. و همگی بدون حرکت و بدون اسپور هستند. باکتریهای متعلق به جنس ویلونلا بخش از میکروفلور طبیعی دهان و پلاک دندانی هستند.

کوکوسهای گرم مثبت

این گروه از باکتریها از نظر پزشکی شامل دو جنس استافیلوکوکوس و استروپتوکوکوس هستند. عده‌ای از باکتریهای استافیلوکوکوس مواد سمی تولید می‌کنند که گویچه‌های قرمز خون و گویچه‌های سفید خون را نابود می‌کنند. چندین نوع عفونت استافیلوکوکی بوسیله گونه استافیلوکوکوس اورائوس ایجاد می‌شود که در ایجاد عفونتهای پوستی ، ذات‌الریه و آبسه‌های مغزی دخالت دارند. استرپتوکوکها در تب زایمان ، تب مخملک ، گلودرد ، تب روماتیسمی و پوسیدگی دندان دخالت دارند.

باسیلها و کوکوسهای اسپوردار

دو جنس مهم اسپوردار باسیلوس و کلسترویدیوم می‌باشند. با‌سیلوس آنتراسیس عامل بیماری سیاه زخم که معمولا در گاو ، گوسفند و اسب بیماری تولید می‌کند، می‌تواند به انسان انتقال پیدا کند. باکتریهای متعلق به جنس کلستریدیوم بی‌هوازی اجباری هستند و بیماریهایی که تولید می‌کنند شامل کزاز و بوتولیسم می‌باشد.

باکتریهای میله‌ای شکل گرم مثبت بدون اسپور

مهمترین این گروه جنس لاکتو باسیلوس می‌باشد. لاکتوباسیلوسها در روده و حفره دهانی زندگی می‌کنند. در دهان این باکتریها نقشی در پوسیدگی دندان به عهده دارند. در صنعت از این باکتریها برای تولید کلم شور ، دوغ و ماست استفاده می‌شود. باکتری بیماریزای متعلق به این گروه "یستریا منوسایتوجنز" است که در تولید آبسه ، انسفالیت و آندوکاردیت ، دخالت دارد.

اکتینومیستها

از جنسهای مهم این گروه می‌توان کورینه باکتریوم ، مایکوباکتریوم ، نوکاردیا ، اکتینومیسس و استرپتومایسس را نام برد.

• معروفترین و شناخته شده ترین گونه کورینه باکتریوم ، کورینه باکتریوم دیفتریا می‌باشد که عامل بیماری دیفتری می‌باشد.
• دو گونه مهم مایکوباکتریوم توبرکلوزیسکه عامل سل و مایکوباکتریوم لپرا که عامل جذام می‌باشد.
• گونه‌های متعلق به نوکاردیا در عفونتهای ریوی و عفونت مخرب دست و پا دخالت دارند.

ریکتیساها

این گروه شامل ریکتسیا و کلامیدیا می‌باشند. این دسته از باکتریها ، انگلهای درون سلولی اجباری هستند که فقط در درون سلول میزبان قادر به تولید مثل هستند و از این لحاظ به ویروسها شباهت دارند. یکی از بیماریهایی که عامل مولد آن ریکتسیا می‌باشد، تیفوس است که بوسیه شپش منتقل می‌شود ، گونه‌هایی از کلامیدیاها موجب کوری در انسان می‌شوند.

مایکوپلاسما

مایکوپلاسما باکتریهای فاقد دیواره سلولی هستند. مهمترین گونه بیماریزا در انسان مایکوپلاسما نومونیا است که عامل ذات‌الریه ابتدایی آتیپیک می‌باشد. این بیماری در بخش فوقانی دستگاه تنفس و ندرتا مانند سایر ذات‌الریه‌ها ، عارض می‌شود.

سير تكاملي انگل پلاسموديوم در بدن پشه آنوفل ماده :

لقاح  ( Fertilization ) -  مرحله جنسي انگل :

چند دقيقه پس از بلعيدن خون بيمار مبتلا به مالاريا و بلعيده شدن گامتوسيت هاي نر (Male Gametocyte or Micro-gametocyte) و گامتوسيت هاي ماده  (Female Gametocyte or Macro- Gametocyte)  توسط پشة آنوفل ماده ، در معده پشه مرحلة تاژك دار شدن  (Exflagellation) اتفاق مي افتد كه گامت هاي نر شروع به تقسيم  و تكثير انبوه مي كنند. در طي اين مرحله  تا 8 تاژك در داخل يك گامت نر تشكيل مي شود . تاژك هاي ايجاد شده شروع به حركت كرده كه منجر به پاره شدن سلول و آزاد شدن آنها به داخل پلاسماي خون در درون معده پشه ميشود . تاژك ها كه در واقع همان اسپرماتوزوا (Spermatozoa) هستند در جستجوي سلول ماده كه در طي اين مدت از گامتوسيت به گامت هاي ماده Macrogamete)  ) تبديل شده اند، به حركت در مي آيند و طي عمل لقاح (Singamy)  سلول تخم ( Zygote ) تشكيل مي گردد. سلول تخم در عرض چند ساعت به اووكينت (Ookinete) متحرك تبديل مي شود . اووكينت يك شكل مهاجم انگل مي باشد كه بعد از، از بين بردن گلبولهاي قرمز سد راه خود، خود را به ديواره معده پشه رسانده و از سلولهاي اپيتليال معده   (Epithelial Midgut) و يا از بين آنها گذشته و خود را به غشاء تحتاني جدار معده مي رسانند.

 

اسپوروگوني ( Sporogony ) ، اولين مرحله غيرجنسي انگل :

در سطح خارجي غشاء معده پشه اووكينت گرد شده ، فرم تهاجمي را از دست داده و تشكيل اووسيست (Oocyst) را مي دهد . اووسيست به داخل حفره عمومي بدن پشه (Hemocell) وارد شده و از هموگلوبين خون خورده شده توسط پشه استفاده مي كند. در پشه هايي كه شديداً  آلوده هستند سطح معده پشه از تعداد زيادي اووسيست پوشيده شده است كه ميتوان در زير ميكروسكپ به صورت يك خوشه انگور مشاهده كرد. بعد از حدود يك هفته  ( تابع درجه حرارت محيط مي باشد )  در داخل اووسيست تقسيماتي انجام مي شود كه در طي آن هزاران اسپروزوئيت(Sporozoite)   سوزني شكل بوجود مي آيد.  بعد از گذشت تقريبا ( 21- 8 ) 14روز از آلوده شدن پشه اووسيست پاره شده و  اسپروزوئيت ها  با حركت در حفره عمومي بدن پشه ، خود را به غدد بزاقي رسانده و در طي خونخواري مجدد همراه با ترشحات بزاق به داخل خون ميزبان وارد مي شوند . اسپروزوئيت ها در ظرف چند دقيقه از طريق دستگاه گردش خون خود را به كبد رسانيده و از داخل خون محو  مي گردند. حرارت مناسب براي دورة اسپروگوني انگل هاي مالاريا در پشة آنوفل 30-20 درجة سانتيگراد و ميزان رطوبت نسبي مناسب بيش از 60 درصد مي باشد (شکل زیر).

 

 

ارتباط بين درجه حرارت و طول دورة اسپوروگوني

در پلاسموديوم فالسيپارم  و ويواكس (  Macdonald 1975 )

  سير تكاملي انگل پلاسموديوم در بدن انسان :

 شيزوگوني نسجي (Exoerythrocytic Schizogony)، دومين مرحله غيرجنسي انگل:

اين دوره به نام  Pre-Erythrocytic  هم ناميده مي شود. و بر حسب نوع انگل 16 - 6 روز طول مي كشد. در سلول كبد، اسپروزوئيت به سرعت تبديل به تروفوزوئيت(Trophozoite)  نسجي مي شود. تروفوزوئيت با جذب مواد غذايي از سلولهاي كبد رشد كرده ، شروع به تقسيم داخلي نموده و تبديل به شيزونت نسجي ‏(Tissue Schizont) چند هسته اي مي شود. در اين مرحله انگل با تقسيم داخلي خود هزاران مروزوئيت   (Merozoite) مهاجم كوچك را بوجود مي آورد كه بعد از گذشت حدود يك هفته از آلودگي ميزبان توسط نيش پشه  و بعد از رشد كامل ، سلولهاي كبدي را پاره نموده و به داخل مويرگهاي كبدي مي ريزند. در پلاسموديوم ويواكس و اووال ، بعضي از اسپروزوئيت ها كه به داخل كبد وارد شده اند بلافاصله رشد نمي كنند و در سلولهاي پارانشيم كبد تبديل به انگلهاي خفته اي بنام هيپنوزوئيت  (Hypnozoite) مي شوند.

 Pre-patent period: فاصلة زماني بين ورود انگل به بدن تا ورود انگل به خون بعد از طي دورة كبدي ، كه معمولاَ كمي كمتر از دورة كمون مي باشد. اين دوره بطور متوسط براي ويواكس 8 روز ، فالسيپارم 5 روز و مالاريه 14 روز مي باشد.

 

شيزوگوني خوني (Erythrocytic Schizogony)، سومين مرحله غير جنسي انگل:

مروزوئيت هاي آزاد شده در جريان خون وارد گلبولهاي قرمز مي شوند و پس از رشد به شكل تروفوزوئيت خوني  (Blood Trophozoite) در مي آيند.  بعد از گذشت 2 يا 3 روز برحسب گونه انگل ، تروفوزوئيت رشد كرده و تبديل به شيزونت خوني (Blood Schizont) مي شود. شيزونت در طي رشد تبديل به 8 تا 16  مروزوئيت  مي شود كه با پاره شدن گلبولهاي قرمز مروزوئيت ها به داخل جريان خون آزاد مي گردند. اين مروزوئيت ها ، گلبولهاي قرمز آلوده نشده را مورد حمله قرار داده و مجدداً اين چرخة مروزوئيت ، تروفوزوئيت ، شيزونت ، مروزوئيت تكرار  مي گردد. در طي اين مراحل گلبولهاي قرمز اشغال مي شوند و در مالارياي شديد فالسيپارم  گلبولهاي قرمز پارازيته شده تا 30 درصد و بيشتر هم مي رسد. پس از سپري شدن چند مرحله چرخه خوني ، تعدادي از تروفوزوئيت ها به جاي تبديل به  شيزونت تبديل به گامتوسيت  (Gametocyte) مي شوند. ظهور گامتوسيت ها در پلاسموديوم ويواكس 5-3 روز بعد ، در پلاسموديوم فالسيپارم 12-10 روز بعد و در پلاسموديوم مالاريه چند هفته بعد مي باشد . حدود 4 روز طول مي كشد تا  رشد گامتوسيت ها كامل شده و سپس براي  مدت طولاني به صورت غيرفعال ( در مورد پلاسموديوم فالسيپارم تا حدود يكماه ) در خون به گردش در مي آيند . گامتوسيت ها با غشاء گلبول قرمز محصور بوده و بعد از بلعيده شدن توسط پشه ناقل در معده پشه آزاد شده و مجددا عمل تاژك دار شدن تكرار مي گردد.

منبع : مالاریا

 براي شناسائي ميكروارگانيسم‏ها دانستن ويژگيهاي زير ضروري است . 

1-  حركت

2-  شكل، اندازه و چگونگي قرار گرفتن سلول ميكروارگانيسم‏ها نسبت به يكديگر

3-  واكنش گرم ( مثبت يا منفي )

4-  بودن يا نبودن آندسپور ـ كپسول ـ تاژك

5-  واكنش زيل نلسن و رنگ آميزي اختصاصي ديگر ( در صورت لزوم )

ويژگيهاي ظاهري پرگنه(كلني) :

1-  در محيطهاي جامد

1-1-  شكل : گرد(Circular) نامنظم(Irregular), و يا رشته‏اي(Rhizoid) ( طبق شكل شماره يك در آخر استاندارد .) 

1-2-  اندازه: قطر پرگنه برحسب ميليمتر اندازه‏گيري مي‏شود.كلني هايي كه قطرشان كمتر از يك ميليمتر مي‏باشد نقطه‏اي مي‏نامند . 

1-3-  رنگ : رنگ پرگنه و آيا رنگيزه موجود در آب محلول است و يا نامحلول

1-4-  تيرگي : آيا شفاف است يا كدر

1-5-  برجستگي : ( طبق شكل 2 آخر استاندارد .) 

1-6-  سطح : آيا سطح پرگنه صاف است يا خشن , كدر است و يا براق

1-7-  لبه : ( طبق شكل شماره 3 آخر استاندارد .) 

1-8-  قوام : آيا پرگنه به آساني با آب آميخته مي‏شود ؟ اگر آميخته مي‏شود آيا محلول يكنواختي به دست مي‏آيد و يا آن كه به صورت دانه دانه است . 

1-9-  بو : آيا پرگنه بودار است و يا بدون بو؟ 

 

2-  در محيطهاي مايع :

2-1-  مقدار رشد : ( هيچ ـ كم ـ متوسط ـ زياد )

2-2-  پرده در سطح محيط مايع

الف : پرده يا پوسته‏اي وجود ندارد

ب : پرده يا پوسته سطح وجود دارد كه اين پوسته ممكن است با تكان دادن پاره شود يا نشود . 

2-3-  كدورت : كدورت يكنواخت و يكسان و2-4-  ته نشست

الف : ته نشت وجود ندارد

ب : ته نشست وجود دارد كه در اين صورت يا با تكان دادن متلاشي مي‏شود و يا نمي‏شود . 

+ نوشته شده توسط بهزاد در چهارشنبه بیست و نهم خرداد 1387 و ساعت 7:26 بعد از ظهر | 4 نظر

روش كشت

    در موقع كشت دادن بايد از  آلوده شدن كشت ها به شدت جلوگيري گردد براي كشت   بايد  روش ستروني (Aseptic Technique) را به كار برد.انتقال ميكروارگانيسم از محيطي به محيط ديگر معمولا با سوزن كشت و يا پي پت سترون انجام مي‏گيرد.  سوزن كشت را بايد طوري روي شعله گرفت تا سرخ رنگ شود پس از سرخ شدن سوزن كشت بايد  چند ثانيه صبر كرد تا سوزن سرد گردد. زيرا در غير اين صورت دماي زياد   ميكروارگانيسم‏ها را خواهد كشت  در پوش لوله آزمايش محتوي ميكروارگانيسم را توسط انگشت كوچك و كف دست باز كرده  و تا پايان كشت آن را در همين حالت نگاه داشت (هرگز نبايد در پوش را روي ميز گذارد)  دهانه لوله آزمايش را بايد در جلوي شعله  نگاه داشته و  برداشت ميكروب  بايد در نزديكي شعله  انجام گيرد.  پس از برداشت دهانه لوله آزمايش را كمي حرارت داده و درپوش آن را گذاشته و سپس ميكروارگانيسم را با رعايت شرايط ستروني به محيط ديگر انتقال داد .

 پس از پايان كشت , سوزن دوباره روي شعله سترون مي‏گردد . 

 نكته1)گرم كردن سوزن بايد تدريجي باشد. زيرا دماي زياد باعث پاشيده شدن  ميكروارگانيسم‏ها به اطراف و احتمالا سر و صورت آزمايش كننده مي‏گردد . 

نكته2)در كليه موارد به منظور اطمينان از روش كشت، به كار بردن محيط شاهد فاقد نمونه، توصيه مي‏شود

+ نوشته شده توسط بهزاد در چهارشنبه بیست و نهم خرداد 1387 و ساعت 7:21 بعد از ظهر | نظر بدهید

محيط هاي كشت ميكروبي

 محيطهاي كشت را متناسب با نوع آزمايش مي‏توان به دو صورت مايع و جامد تهيه كرد .                     

1-  محيط كشت مايع :

 محيطهاي مايع به علت نداشتن آگارد در تركيب خود به صورت جامد در نيامده و   متناسب با نوع ميكروارگانيسم و آزمايشهاي مورد نظر مي‏توان آنها را در لوله‏هاي آزمايش ـ ارلن ماير و يا ظروف ديگر مورد استفاده قرار داد . 

2-  محيط كشت جامد :

 محيطهاي جامد  به علت   دارا بودن آگار  در تركيب خود  به صورت جامد  بوده و متناسب با  ميكروارگانيسم ها و آزمايش هاي مورد نظر مي‏توان آنها را در لوله  ظروف پتري   و يا ظروف ديگر مورد استفاده قرار داد . 

2-1-  كشتهاي جامد در لوله را مي‏توان به صورتهاي زير تهيه كرد . 

2-1-1-  كشتهاي عمقي ( عمودي ) (Stab Cultures) :

حدود 5 الي 10 ميلي ليتر از محيط كشت را در لوله آزمايش ريخته و به طور عمودي مي‏گذارند تا محيط بسته شود. 

 سپس ميكروارگانيسمها را توسط سوزن كشت به طور عمقي در مركزاين محيط كشت مي‏دهند .

 

2-1-2-  كشت در داخل محيط جامد(Shake Cultures):

به لوله‏هاي آزمايش محتوي محيط كشت جامد پس از ذوب شدن كه تا 45 درجه سلسيوس سرد شده است. باكتري مورد نظر را افزوده و لوله را بين دستها تكان مي‏دهندتا باكتريها كاملا با محيط كشت مخلوط شوند , سپس لوله آزمايش را به طور عمودي قرار مي‏دهند تا محيط بسته شود . 

2-1-3-  كشت شيب دار(Slant (slope) Cultures ) :

حدود 5 ميلي ليتر از محيط كشت جامد (ذوب شده) در لوله آزمايش و يا لوله‏هاي كوچك ديگر ريخته مي‏شود و پس از سترون كردن آنها را به صورت كج به گونه‏اي مي‏خوابانند كه سطح محيط كشت شيب دار باشد . 

 ميكروارگانيسمها را با سوزن كشت در عمق و سطح و يا به وسيله سوزن كشت با نوك  حلقه‏اي ( لوپ )  در سطح شيب دار كشت مي‏دهند . 

 

2-2-  كشت جامد در ظرف پتري ـ كه به سه صورت انجام مي‏گيرد :

2-2-1-  كشت خطي در سطح محيطهاي جامد در ظرف پتري:

با اين روش مي‏توان ميكروارگانيسم را بطور خطي توسط سوزن كشت نوك حلقه‏اي ( لوپ ) در سطح محيط جامد كشت داد . 

2-2-2-  كشت در سطح محيط :

 در اين روش توسط پي پت مقدار مشخص از رفت معيني از ميكروارگانيسم را در سطح  محيط جامد ريخته و با ميله پخش كننده , كاملا در سطح محيط مي‏گسترانند . 

2-2-3-  كشتهاي دو لايه :

در اين روش كشت مايع باكتري ( سوسپانسيون باكتري ) به محيط كشت ذوب شده (حرارت 45 درجه سلسيوس ) افزوده مي‏شود. در صورت لزوم باكتري را با لايه نازكي از همان محيط كشت مي‏پوشانند و پس از بسته شدن محيط ظرفهاي پتري را به طور واژگون در گرمخانه قرار مي‏دهند تا از ريختن قطرات آب درسطح محيط جلوگيري گردد . 

2-3-  انواع محيطهاي كشت ـ محيطهاي كشت را از نظر تركيب شيميايي و دارا بودن مواد غذائي يا مواد باز دارنده مي‏توان به چند دسته تقسيم كرد . 

 2-3-1-  محيط كشت انتخابي (Selective) :

 اين محيطها براي جدا كردن يك يا دسته‏اي از ميكروارگانيسم‏ها بكار مي‏روند  و به علت دارا بودن مواد بازدارنده، از رشد ميكروارگانيسم‏هاي ناخواسته جلوگيري مي‏كنند مانند محيط  برد باركر  جهت جدا كردن   استافيلوكوكوس اورئوس و يا محيط S.S براي سالمونلا و شيگلاو يا محيط داراي نمكهاي صفراوي براي جدا كردن كلي فرمها . 

Bile Esculin

 2-3-2-  محيطهاي كشت غني كننده (Enrichment) :

 اين محيطها معمولا در مواردي به كار مي‏روند كه تعداد ميكروارگانيسم مورد جستجو   در  نمونه غذائي كم بوده و يا به علت وجود زياد ميكروارگانيسم‏هاي    ديگر جدا كردن آن با اشكال مواجه است.اين محيطها با تركيب خاص خود از نظر pH و مواد غذائي امكان رشد براي ميكروارگانيسم مورد نظر را فراهم مي‏كند،مانند محيط گوشت پخته براي جدا كردن استافيلوكوكوس اورئوس . 

2-3-3-  محيطهاي كشت افتراتي ( جدا كننده ) (Differential) :

 محيطهايي هستند كه ميكروارگانيسم‏هاي مختلف در آن ويژگيهاي خاص خود را نشان مي‏دهند , مانند محيط هاي خون دار كه در آن نمونه‏هاي هموليتيك و غير هموليتيك از هم جدا مي‏شوند .  و محيط مك كانكي آگار كه در آن كلي فرمهاي تخمير كننده لاكتوز پرگنه‏هاي قرمز مي‏دهند .  در حالي كه باكتريهاي روده‏اي كه قادر به تخمير لاكتوز نيستند مانند سالمونلا پرگنه‏هاي بي رنگ به وجود مي‏آورند . 

مک کانکی آكار

+ نوشته شده توسط بهزاد در چهارشنبه بیست و نهم خرداد 1387 و ساعت 7:18 بعد از ظهر | نظر بدهید

نکات ضروری در هنگام کار با هود

هودهای ميکروبی و کشت سلول

1- مطئن شويد که محيط هود از کار قبلی تميز شده است. برای اطمينان بيشتر يکبار ديگر به طور کامل داخل هود را با الکل 70 درصد بادستمال بدون کرک پاک کنيد.

2- به مدت حداقل 15 ذقيقه چراغ UV داخل هود را روشن نمائید(مرطوب بودن سطح داخل هود با اکل اثر اشعه را بيشتر می نمايد. اين نکته بسيار دارای اهميت است که اثر UV در هنگامی که چراغ داخل هود خاموش بوده و مؤثرتر است همچنين در اتاق های کشت در هنگام استفاده از UV محيط بايد کاملا" تاريک باشد).

3- بعداز خاموش کردن چراغ UV هود را روشن نموده و 5 دقيقه صبر نمايد.

4- بايد توجه داشت که برای جلوگيری از الودگی در هود شايد به يک تکنيک بسيار دقيق آسپتيک خوب نياز است نه کاملا" به يک عملکرد معجزه آسای هود.

5- اعتماد به عمل فيلتراسيون هوا در جهت عملکرد موثر هودها کمی قابل تامل است و هميشه در صدی خطا وجود خواهد داشت. بنابراين اين هودها هرگز نمی توانند به طور کامل و 100% موثر بوده ولی می توانند احتمال الودگی را به ميزان بسيار زيادی کاهش دهند. در نتيجه وجود هوای تميز با تهويه مناسب دراتاق

6- جهت رسيدن به حداکثر راندمان کاری و اطمينان مستمر از عملکرد يک هود، کنترل مرتب آن بسته به شرايط استفاده ، تعداد استفاده کننده ها لازم و ضروری است.

7- هودهای مذکور بايد در محلی ايزوله و جدا از ساير قسمت های آزمايشگاه و جريانات شديد هوائی کار گذاشته شوند ( دور از دها و پنجره ها ، هواکش ها،خنک کننده ها و همچنين بدور از رفت و امدهای زياد کارکنان)

8- از ظروف آهنی يا چوبی برای نگهداری نيتروژن مايع يا حمل و نقل آن استفاده نمايد.

9- نيتروژن مايع بی رنگ، بی بو، بی مزه و کشنده است. نيتروزن مايع به سرعت ميزان اکسيژن محيط و بافت و هر قسمتی که روی آن ريخته شود ا کاهش داده و باعث ايجاد Saffocation می گردد. بنابراين هرگز نبايد برای کنترل آن داخل ظرف را ديد. مزه يا بو نمود زيرا به سرعت استنشاق می گردد. به همين خاطر نيتروژن مايع بخار می شود باعث کاهش شديد غلظت اکسيژن هوا شده و ممکن است باعث سرگيجه ، بی هوشی و حتی مرگ گردد.

10- نيتروژن مايع بی نهايت سرد است و يکی از مهمترين و حساس ترين نقاط بدن چشم ها است که به سرعت پس از تماس کوچک با نيتروژن مايع صدمات جدی می بيند.

11- نيتروژن مايع مشاهده شدنی نيست وقتی در معرض هوا قرار می گيرد ابر بخار تشکيل شود فقط رطوبت است در حالی که گاز نيتروژن به تنهايی قابل ديدن نيست.

12- پس از استفاده باقی مانده نيتروژن مايع را فقط در محيطهای سرباز و فقط روی زمين خالی نمايد.

13- ظروف نگهداری نيتروزن مطلع در جای تميز و خشک بدور از رطوبت ، مواد تميز کننده و مواد شيميايی يا ساير خورنده های شيميايی نگهداری کنيد . اين ظروف را فقط با آب يا محلولهای دترجنت ضعيف بشوئيد و سپس خشک نمائيد.

14- ميزان بخار شدن نيتروژن مايع بسته به زمان، موقعيت و شکل ظروف نگهداری و نحوه استفاده از ان متفاوت است. بازو بسته نمودن مستمر يا حرکت دادن ظرف حاوی نيتروژن از ميزان اثر سرمازائی می کاهد . سطح نيتروژن مايع را در ظرف هر هفته بايد اندازه گيری شود و مطمئن باشيد که به اندازه کافی بوده تا به مواد نگهداری شده در آن صدمه وارد نشود.

15- اگر نيتروژن مايع سريعتر از حد معمول بخار می شود بايد نسبت به تغيير ظرف نگهداری و محيط نگهداری آن اقدام نمود.

16- در مواقعی که شخصی بوسيله نيتروژن مايع دچار سرگيجه شد يا کمی بی هوش گرديد او را به محيطی که کاملا" باز باشد ببريد و از يک پزشک کمک بگيرد. اگر تنفس برای او مشکل است از اکسيژن استفاده نمايد و در صورت قطع ان از تنفس مصنوعی استفاده کنيد ، او را گرم نگهداريد تا پزشک از راه برسد.

17- اگر نيتروژن مايع روی دست ، پا و يا صورت بريزد بايد محل آسيب ديده را با دمای طبيعی بدن به سرعت هر چه بيشتر گرم نگهداشت، پوشش ناحيه را بايد از پوست جدا کرد و ناحيه را بايد از پوست جدا کرد و ناحيه را در حمام آب 42 تا 45 درجه سانتی گردد غوطه ور کرد.

+ نوشته شده توسط بهزاد در شنبه هجدهم خرداد 1387 و ساعت 7:11 بعد از ظهر | 2 نظر

انکوباتور

نکات ضروری درهنگام کار با انکوباتورها

1- انکوباتورها تا حدامکان بايد در نزديکی هودهای کشت سلولی يا هودهای ميکروبی قرار داده شوند.

2- انکوباتور را در سطحی مطمئن قرار دهيد.

3- انکوباتور ا در برروی سطحی صاف و در حالت تعادل قرار دهيد.

4- از قرار دادن انکوباتور در جای مرطوب و خيلی گرم که محل مناسبی برای رشد باکتريها است خودداری کنيد. دمای محيط بايد بين 5 تا 40 درجه سانتی گراد بوده و حداکثر رطوبت 80 درصد، دردمای 31 درجه سانتيگراد و يا 50 درصد دردما 40 درجه سانتی گراد باشد.

5- انکوباتور را در نزديک درهای اصلی يا جريانات هوائی و هواکش ها قرار ندهيد.

6- در صورت امکان انکوباتور کشت سلولی در اتاق کشت و انکوباتور ميکروبی در محل مناسب خود قرار گيرد.

7- بعد از مشخص کردن مکان انکوباتور بايد تمام محلهای اتصال گاز و آب را در دستگاه که موجب شوک وصدمه به می گردد را کنترل کنيد.

8- هنگامی که سيلندر متصل می باشد از کار کردن با سيفون سيلندر خود داری کنيد.

9- بعد از وصل کردن تنظيم کننده سيلندر گاز CO₂ ، فشار گاز در مانومتر اوليه (طرف سيلندر گاز) بايد در حدود kg/cm2G 250 يا MPaG5/24 و در طرف ديگر kPaG 196 يا cm2G/kg2 باشد.

10- هنگاميکه درجه حرارت انکوباتور بر روی 37 تنظيم می باشد درجه حرارت محيطی نبايد از 32 درجه بيشتر باشد.

11- از گذاشتن مواد فرار يا قابل اشتعال (اتر،بنزين، الکل ، پروپان) در انکوباتور خودداری کنيد.

12- از آب تقطير شده يا خالص برای پر کردن محفظه آب جهت ايجاد رطوبت استفاده کنيد. و سطح آب را در محل ذخيره هميشه کنترل شود.استفاده از مقادير کم سولفات مس و يا ساولون برای جلوگيری از رشد قارچها و کپک ها در آب داخل انکوباتور مناسب است.

13- ظروف کشت سلول يا پليت های باکتريها را با فاصله از يکديگر قرار دهيد تا جريان هوا به خوبی صورت گيرد، اگر فاصله اين ظروف کم باشد تعديل دما و گاز CO₂ در بين آنها به خوبی صورت نمی گيرد.

14- هميشه مراقب باشيد که درب داخلی انکوباتور خوب بسته شده است.

15- قبل از برداشتن فلاسک های کشت سلول يا پليت ها باکتريها از دستکش های لاتکس استفاده نموده و حتما" دست ها را ضد عفونی نمائيد.

16- برای تميز کردن دستگاه از ريختن آب روی آن خود داری کنيد.

17- هنگامی که می خواهيد انکوباتور را تميز کنيد از برس ف اسيد، بنزين ، تينر، استفاده نکنيد، اين عمل باعث از بين رفتن رنگ دستگاه و صدمه به پوشش آن می شود. همچنين قسمت های پلاستيکی ممکن است دچار تغيير شکل گردند. هيچوقت از مواد شيميايی فرار مانند بنزين در قسمت های پلاستيکی استفاده نکنيد. مواد دترجنت بهترين انتخاب برای شستشوی دستگاه می باشند.

18- برای تميز کردن داخل دستگاه از محلول سديم کلرايد يا محلول های هالوژن دار استفاده نکنيد که باعث خوردگی ديواره دستگاه می شود.

19- از محلول های قليائی يا اسيدی قوی استفاده نکنيد.

20- سنسور CO₂ در انکوباتورهای کشت سلولی تحت تاثير ميزان رطوبت بوده و پايين آمدن رطوبت باعث بالارفتن ميزان گاز CO₂ در دستگاه می شود. تميز نمودن مرتب اين سنسور با الکل 70 درصد يا ايزوپروپيل الکل ضروری است.

21- هنگام استفاده از الکل جهت تميز نمودن داخل انکوباتور دقت لازم را بعمل بياوريد بويژه اگر انکوباتور با الکل در درجه حرارت های بالا تميز شود و در اين شرايط الکل بخار شده تمام فضای داخل انکوباتور را فرا گرفته و ممکن است خطر انفجار روی دهد بنابراين تمام الکل باقی مانده را به خوبی پاک کنيد.

22- برای جلوکيری از آلودگی در انکوباتور ها ؛ فقسه ها و ديواره دستگاه همواره بايد خشک باشد در اثر باز ماندن درب دستگاه به مدت طولانی رطوبت موحود در انکوباتور به صورت قطرات آب در آمده و اين قطرات روی قفسه و ديواره ها باعث رشد باکتريها، قارچها ، و مخمرها می شود در اين موارد

آب موجود را کاملا" خشک کنيد و محل را به خوبی ضد عفونی نماييد به خصوص اگر مقداری از محيط کشت روی قفسه يا داخل انکوباتور ريخته است. به همين خاطر بيش از اندازه فلاسک های کشت را با محيط پر نکنيد زيار در اثر تکان خوردن اين محيط ها داخل انکوباتور ريخته و محل مناسبی را جهت رشد عوامل آلوده کننده بوحود می آورد.

23- در صورت ديدن آلودگی در فلاسک های کشت بلافاصله تمام کشت ها را خارج نموده و داخل انکوباتور ا به خوبی با الکل 70 درصد ضد عفونی نماييد قفسه ها را نيز می توانيد در داخل فورقرار داده تا استريل کردند.

24- تعويض به موقع ظرف آب داخل دستگاه، در انکوباتور های کشت سلولی بسيار ضروری است.

25- بهترين انواع انکوباتورهای CO₂ آنهائی هستند که محفظه داخلی انکوباتور به قسمت های کوچکتری با دربهای جداگانه تقسيم شده اند که در صورت آلودگی در يک قسمت از انتشار آن به ساير قسمت های ديگر جلوگيری شود. همچنين اين نوع دستگاه ها دارای سيستم خود دار استريليزاسيون بوده که در هنگام ضد عفونی و تميز کردن دستگاه می توان از آن استفاده نمود. همچنين دارای دو ورودی گاز CO2 از دو سيلندر بوده تا در هنگام تمام شدن يک سر سيلندر از ديگری استفاده کند.

+ نوشته شده توسط بهزاد در شنبه هجدهم خرداد 1387 و ساعت 7:10 بعد از ظهر | 2 نظر

بن ماری

بن ماری (حمام آب)

محفظة بن ماری بايد هميشه حاوی مقدار کافی آب مقطر تميز باشد. بنابراين قبل از روشن ساختن ان از کافی بودن حجم آب اطمينان حاصل کنيد، خصوصا" زمانيکه می خواهيد شبانه يا برای مدت طولانی دستگاه را روی دمای بالايی روشن بگذاريد. بديهی است که کم شدن آب آن باعث بروز آسيب در دستگاه و آتش سوزی خواهد شد.

برای پر کردن بن ماری از آب يکبار تقطير استفده نماييد. مراقب باشيد که نمونه های شما به آب نفوذ نکند. در صورت مشاهدة آلودگی در آب بن ماری ، بلافاصله آب آنرا به طور کامل تخليه و پس از شستشوی محفظ آنرا از آب تميز پر نماييد.

در صورت استفادة بلند مدت خصوصا" در دماهای بالا، در محفظه را بسته نگهداريد تا از تغيير بيش از حد، فشار آمدن به دستگاه و کثيف شدن احتمالی آن جلوگيری شود.

اگر می خواهيد از سرد کننده (chiller) استفاده کنيد، حتما" لازم است بن ماری را هم روی دمای مورد نظر تنظيم و آنرا روشن نماييد. توجه داشته باشيد که هنگام قرار دادن سر مارپيچ در آب، دمای آب بالاتر از دمااتاق نباشد.

از بن ماری های دقيق برای دماهای بالاتر از c ° 55 استفاده نکنيد.

+ نوشته شده توسط بهزاد در شنبه هجدهم خرداد 1387 و ساعت 7:8 بعد از ظهر | نظر بدهید

وسایل آزمایشگاهی و نکات کاربرد آنها

ميکروپيپت

 

برای برداشتن حجم مورد نظر خود توسط ميکروپيپت به نکات زير توجه فرماييد:

1- ميکروپيپت را به آرامی و با دقت برروی حجم مورد نظر تنظيم کنيد.

2- تيپ يکبار مصرف را به ميکروپيپت متصل نماييد بطوريکه از جايگيری درست و محکم آن مطمئن باشيد.

3- دکمة عملگر (Operating Botton) را تا اولين ايست (First stop) آن فشار دهيد.

4- نوک تيپ را درست زير سطح مايع (mm3-2( قرار دهيد و دکمة عملکرد را به آرامی و به طور يکنواخت آزاد کنيد. ميکروپيپت را در طی کشيدن مايع عمود نگه داريد. در مورد مايعاتی که ويسکوزيته و دانسيته آنها با آب متفاوت می باشدبهتر است که با پرو خالی کردن تيپ، درون آنرا با آن مايع مرطوب نماييد.

5- سرتيپ را به دقت از درون مايع بيرون آورد، به کنارة درون ظرف بکشيد تا مقادير اضافی به جدار بيرونی آن باقی نمانده باشد.

6- مايع کشيده شده با فشار آرام دکمة عملکرد تا اولين ايست خارج می شود. پس از توقف کوتاهی در اولين ايست دکمة عملکرد را تا دومين نقطة ايست فشار دهيد تا از تخليه کامل آن مطمئن شويد.

هرگز از ميکروپيپت در خارج از محدودة مشخص شده برای آن استفاده نکنيد.

پيشنهاد می شود که در هنگام عدم استفاده از ميکروپيپت، آنرا در وضعيت عمودی نگهداريد.

برای تميز کردن ميکروپيپت از آب يا اتانول 70% و يک پارچة نرم يا دستمال بدون پرز استفاده کنيد. پيشنهاد می شود که محل اتصال تيپ به ميکروپيپت به طور منظم تميز شود. هرگز برای پاک کردن سطوح خارجی ميکروپيپت از موادی نظير گزيلول يا ساير حلالهای مواد پلاستيکی استفاده نکنيد.

مراقب باشيد هنگام برداشتن مواد شيميايی تنها تيپ با آنها تماس يابد و خود ميکروپيپت آلوده نشود.

مايع نبايد وارد ميکروپيپت شود بنابراين هرگز هنگاميکه تيپ حاوی مايع می باشد. آنرا سروته يا به طور افقی نگه نداريد.

هميشه حجم کشيده شده توسط مطکروپيپت را با چشم کنترل کنيد تا مطمئن شويد حجم مورد نظر شما کشيده شده است.

در هنگام کشيدن مواد با چگالی بالا مثل کليسرول و تريتون ؛ علاوه بر رعايت آرامش در کار، هميشه پس از آزادی کامل دکمة عملکرد نوک تيپ را تا چند لحظه در مايع نگه داريد تا حجم مورد نظر شما به طور کامل کشيده شود. در صورتيکه نياز به برداشتن حجمهای بيشتری از اين مواد باشد، می توان برای سهولت کار، سر تيپ را چيد. اين مورد برای برداشتن سوسپانسيون سلولی نيز صادق است.

تا حد امکان از کشيدن مواد خورنده ای مثل اسيد و بازهای قوی با استفاده از ميکروپيپت خودداری

کنيد؛ زيرا بخارات اين مواد باعث خوردگی و زنگ زدن فنر ميکروپيپت می شود . بهتر است در اين موارد از پيپت های شيشه ای استفاده شود. در صورت اجتناب ناپذير بودن استفاده از ميکروپيپت برای اين مواد ، پيشنهاد می شود که پس از اتمام کار ميکروپيپت باز شده، پيستون و اجزای درونی آن شسته و تميز گردد.

در صورت آلوده شدن ميکروپيپت به خون، فراورده های خونی يا سوسپانسيون ميکروبی، اگر ميکروپيپت قابل اتوکلاو کردن است از اين روش استفاده کنيد. درغير اينصورت قسمت آلوده را با دقت از ميکروپيپت جدا کرده و به مدت يکساعت در ساولن 10% و پس از شستشو با آب به مدت 10 دقيقه در SDS 10% و پس از شستشوی مجدد با آب به مدت 10 دقيقه در الکل 70% قرار دهيد. در نهايت وسيله را با مقادير فراوانی آب شستشو داده و در هواخشک کنيد.

+ نوشته شده توسط بهزاد در شنبه هجدهم خرداد 1387 و ساعت 7:7 بعد از ظهر | یک نظر

رنگ آمیزی اسید فست (زیل نلسون)

وسایل و مواد مورد نیاز :

1)رنگ فوشین فنیکه

2 )اسید الکل 

3)رنگ بلودو متیلن یا مالا شیت سبز

روش رنگ آمیزی : بعد از تهیه گسترش و فیکس کردن آن ، رنگ فوشین فنیکه را روی لام ریخته با شعله به مدت 5 دقیقه لام را از پایین به طور متناوب حرارت می دهیم به طوری که رنگ روی لام نجوشد ، فقط بخار شود. با کم شدن رنگ باید مجددا رنگ اضافه نماییم .بعد از گذشت 5 دقیقه حرارت مداوم و پس از سرد شدن لام را شستشو می دهیم .لام را داخل اسید الکل  فرو برده حدود یک دقیقه سپس لام را شستشو داده ، این عمل را آنقدر تکرار کرده تا رنگ لام پوست پیازی گردد .بعد از شستشو  رنگ بلودو متیلن را به مدت 30 ثانیه روی لام ریخته و شستشو می دهیم .بعد از خشک شدن لام را زیر میکروسکوپ با درشتنمایی x 100 مشاهده می نماییم .باکتری های اسید فست به رنگ صورتی در زمینه آبی  و سایر باکتری ها به رنگ آبی دیده می شوند .

 

+ نوشته شده توسط بهزاد در شنبه هجدهم خرداد 1387 و ساعت 1:45 قبل از ظهر | نظر بدهید

رنگ آمیزی کپسول به روش مک فادین MC Fadyeen

مواد و وسایل مورد نیاز : 1)محلول آبی یک درصد آبی متیلن 2)کاغذ خشک کن روش رنگ آمیزی : روی لام از محلول 1 % آبی متیلن ( یک گرم آبی متیلن در 100 میلی لیتر آب مقطر ) ریخته و یک دقیقه بعد لام را شستشو می دهیم وبا کاغذ خشک کن آنرا خشک می کنیم. باسیل آنتراسیس به رنگ آبی و کپسول باکتری به صورت هاله بنفش متمایل به قرمز اطراف باسیل دیده می شود.

+ نوشته شده توسط بهزاد در شنبه هجدهم خرداد 1387 و ساعت 1:24 قبل از ظهر | یک نظر

رنگ آمیزی کپسول

رنگ آمیزی به روش آنتونی : در گوشه سمت چپ لام نام باکتری مورد نظر را که برای رنگ آمیزی آنتونی قرار است به کار ببریم می نویسیم. یک لوپ کامل از محیط کشت را برداشته و بروی اسلاید و لام قرار می دهیم و اجازه می دهیم که در دمای اتاق کاملاً خشک شود. لام را بروی راک رنگ آمیزی قرار داده و به مدت ٧-٤ دقیقه با کریستال ویولت رنگ آمیزی کرده، سپس بعد از رنگ آمیزی با سولفات مس لام را شستشو می دهیم. در مرحله بعد با کاغذ صافی لام را خشک می کنیم. در این مرحله با افزودن روغن ایمرسیون در زیر میکروسکوپ مشاهده می کنیم که کپسول یک هاله را در اطراف سلول تیره باکتری تشکیل داده است .

+ نوشته شده توسط بهزاد در شنبه هجدهم خرداد 1387 و ساعت 1:21 قبل از ظهر | نظر بدهید

مطالعه میکروسکوپی قارچ ها

فهرست مطالب

 

روش جستجو و شمارش قارچها ( كپك‏ها و مخمرها ) به روش شمارش پرگنه

هدف و دامنه كاربرد

تعريف

اساس آزمايش

محيط كشت و محلولهاي مورد نياز

دستگاهها و وسايل لازم

روش كار

روش‏هاي مطالعه ميكروسكوپي

 

  

  روش جستجو و شمارش قارچها ( كپك‏ها و مخمرها ) به روش شمارش پرگنه

 در 25 درجه سلسيوس

  1- هدف و دامنه كاربرد

 هدف از تدوين اين استاندارد ارائه روش كلي براي شمارش کپك‏ها و مخمرها در موادغذايي به روش شمارش پرگنه در 25 درجه سلسيوس ميباشد .

  2- تعريف

 در اين استاندارد منظور از كپك و مخمر ميكرو اورگانيسم‏هايي هستند كه در دماي 25 درجه سلسيوس بر روي محيط بند (4-2-1) پرگنه مشخص توليد ميكنند .

  3- اساس آزمايش

 3-1- حجم مشخصي از نمونه مورد آزمون در صورت مايع بودن يا حجم مشخصي از سوسپانسيون اوليه در مورد فرآورده‏هاي ديگر و محيط كشت انتخابي به پليت اضافه ميگردد .

 3-2- پليت‏ها مدت 3 , 4 يا 5 روز در شرايط هوازي و 25 درجه سلسيوس نگهداري ميشوند .

 3-3- پرگنه‏هاي كپك و مخمر مورد بررسي و شمارش قرار ميگيرند و تعداد آنها در يك گرم يا يك ميلي ليتر از نمونه گزارش ميشود .

  4- محيط كشت و محلولهاي مورد نياز

 4-1- به منظور حصول نتايج بهتر استفاده از محيط تجارتي توصيه ميگردد كه بايستي طبق دستور سازنده عمل شود .

 كليه مواد شيميايي كه در آزمايش بكار ميروند بايد از خلوص كامل برخوردار باشند . آب مورد استفاده نيز بايستي آب مقطر و عاري از هرگونه مواد بازدارنده براي رشد كپك‏ها و مخمرها باشد .

 در مواردي كه محيط كشت و محلول رقيق كننده بلافاصله مورد استفاده قرار نميگيرند بشرطي كه تغييري در تركيبشان ايجاد نگردد تا يك ماه در تاريكي و صفر تا پنج درجه سلسيوس قابل نگهداري ميباشد .

 4-2- محيطهاي كشت و محلولهاي موردنياز

 4-2-1- محيط كشت عصاره مخمر - دكستروز - كلرامفنيكل آگار

Yeast extract- dextrose- chloramphenicol- agar

 

تركيب :
نام مواد	مقدار
عصاره مخمر	5 گرم	Yeast extract
دكستروز	20 گرم	Dextrose (C6H12O6)
كلرامفنيكل	0/1 گرم ^1	Chloramphenicol (C11H12Cl2N2O5)
آگار	15 گرم	Agar
آب مقطر	1 ليتر	Distilled Water

 

 روش تهيه

 تركيبات فوق را با جوشانيدن در آب حل نموده و سپس در ظروف مناسب تقسيم و در اتووكلاو 121 درجه سلسيوس به مدت 15 دقيقه سترون نمائيد . pH نهايي محيط بايستي 6/6 باشد .

 گاهي ممكن است اكسي‏تتراسيكلين به جاي كلرامفنيكل استفاده شود كه در اين صورت محيط بايه را به روش فوق تهيه و كلرامفنيكل را حذف كنيد . محيط را در مقادير 100 ميلي ليتري تقسيم و سترون نمائيد . سپس محلول 0/1 درصد از اكسي‏تتراسيكلين هيدروكلرايد² در آب تهيه و توسط صافي سترون نموده و در هنگام آزمايش 10 ميلي ليتر از محلول را به 100 ميلي ليتر از محيط كشت ذوب شده كه دماي , آن در حدود 45 درجه سلسيوس است اضافه نمائيد .

 در صورتيكه محيط تجارتي در دسترس است طبق دستور سازنده عمل نمائيد .

 4-2-2- محلول‏هاي رقيق كننده

 محلوهاي رقيق كننده را طبق استاندارد شماره 356 ملي ايران ( آماده كردن نمونه‏هاي موادغذايي و شمارش ميكرو ارگانيسم‏هاي مختلف ) تهيه نمائيد .

 4-2-3- محلول رنگ‏آميزي لاكتوفنل كاتن بلو Lactio phenol cott on blue

 

تركيب :
نام مواد	مقدار
فنل	20 گرم	Phenol
اسيد لاكتيك	20 گرم	Lactic acid
گليسرين	40 گرم	Glycerine
پودر كاتن بلو	50 ميلي گرم	Cotten blue powder
آب مقطر	20 ميلي ليتر	Distilled water

 

 روش تهيه :

 ابتدا فنل را به آب مقطر اضافه نموده , حرارت دهيد تا كاملا حل شود سپس اسيدلاكتيك و گليسرين را به آن بيافزائيد و پس از تهيه محلول لاكتوفنل , پودر كاتن بلو را به آن اضافه نموده و به آرامي به هم بزنيد .

  5- دستگاهها و وسايل لازم

 از دستگاهها و وسايل معمول در آزمايشگاه ميكروبيولوژي استفاده كنيد .

 

 

  6- روش كار

 6-1???- به اندازه 100-90 ميلي متري برداريد و بطور جداگانه به هر يك از پليت‏ها يك ميلي ليتر از نمونه مورد آزمون , در صورت مايع بودن و يا يك ميلي ليتر از سوسپانسيون اوليه را در مورد فرآورده‏هاي غيرمايع اضافه نمائيد .

 6-2- در صورت لزوم همين عمل را براي رقت‏هاي 0/1 و 0/01 تكرار كنيد

 6-3- سپس 15 ميلي ليتر از محيط كشت عصاره مخمر - دكستروز - كلرامفنيكل آگار ذوب شده كه دماي آن در حدود 45 درجه سلسيوس ميباشد را به هر يك از پليت‏ها اضافه و به آرامي آنها را مخلوط نمائيد . توجه داشته باشيد كه فاصله زماني بين تهيه رقت و اضافه نمودن محيط كشت به پليت‏ها از 15 دقيقه تجاوز ننمايد .

 پس از مخلوط شدن نمونه مورد آزمون و محيط كشت , تا جامد شدن محيط پليت‏ها را بر روي سطح صاف و خنك قرار دهيد , سپس آنها را مدت 3 الي 5 روز در 25 درجه سلسيوس نگهداري نمائيد .

 6-4- تفسير نتايج

 پرگنه‏ها را بعد از 3,4,5 روز بررسي نموده و نتيجه را پس از 5 روز در پليت‏هايي كه كمتر از 150 پرگنه دارند شمارش و گزارش كنيد .

 در صورتيكه بعضي از قسمتهاي پليت با رشد بيش از حد كپك‏ها پوشانده شده است و شمارش پرگنه‏هاي مجزا مشكل ميباشد , پرگنه‏هاي شمارش شده در روزهاي سوم يا چهارم را گزارش نمائيد .

 در صورت لزوم به منظور تشخيص مخمرها از باكتريها آنها را در زير ميكروسكوپ بررسي كنيد .

 

 

 

 

  7- روش‏هاي مطالعه ميكروسكوپي

 ساختمان قارچهاي كپكي

 7-1- روش خرد كردن پرگنه Teased mount

 توسط سوزن سركج پلاتيني قسمت كوچكي از پرگنه قارچ را برداشته و بر روي لام حاوي يك قطره محلول لاكتوفنل كاتن بلو قرار داده و با لامل سطح آن را بپوشانيد .

 سپس رنگ اضافي را خارج نموده و در زير ميكروسكوپ با عدسي با بزرگنمايي 10 و در صورت لزوم با عدسي با بزرگنمايي 40 قارچ را مورد بررسي قرار دهيد . با توجه به اينكه در روش خرد كردن پرگنه اغلب , ساختمان‏هاي قارچ و ارتباط آن از بين مي‏رود , براي مطالعه ساختمان قارچها بطور كامل از روش‏هاي مختلف اسلايدكالچر استفاده ميشود .

 7-2- روش اسلايد كالچر Slide culture

 7-2-1- وسايل لازم :

 پليت , لوله خميده U شكل , لام , لامل , پنس , بيستوري , محلول لاكتوفنل كاتن بلو , محيط كشت بند (4-2-1)

 7-2-2- روش كار :

 15 ميلي ليتر از محيط كشت بند (4-2-1) را درون بليت سترون ريخته و پس از جامد شدن توسط بيستوري سترون آن را به قطعات چهارگوش 1*1 سانتي‏متري تقسيم نمائيد . 7 الي 8 ميلي ليتر آب مقطر سترون به پليت حاوي لوله U شكل كه لامي برروي آن قرار داده شده و از قبل سترون شده است اضافه نمائيد تا رطوبت لازم جهت رشد قارچ تامين گردد . يك قطعه از محيط كشت چهار گوشه بريده شده را در شرايط ستروني بر روي لام درون پليت قرار دهيد و وسط چهار ضلع محيط كشت را با تكه‏هاي كوچك پرگنه قارچ موردنظر تلقيح نمائيد , سپس يك لامل سترون را بر روي محيط كشت تلقيح شده قرار داده , درب پليت را گذاشته و آن را در دماي 25 درجه سلسيوس نگهداري نمائيد , كشت را مرتبأ از نظر رشد , كونيدي زايي و رطوبت موجود در پليت مورد بررسي و كنترل قرار دهيد و پس از اطمينان از تشكيل ساختمان آن براي مطالعه ميكروسكوپي دو نمونه بطريق زير تهيه نمائيد :

 7-2-2- نمونه تهيه شده از لامل

 توسط پنس لاملي را كه در اطراف آن قارچ رشد نموده به آرامي از سطح محيط برداشته و بر روي يك لام تميز حاوي يك قطره لاكتوفنل كاتن بلو قرار دهيد . اگر قارچ در اطراف لامل نيز رشد كرده , يك قطره ديگر از لاكتوفنل كاتن بلو بر روي لامل ريخته و با لامل بزرگتري آن را بپوشانيد .

 7-2-2-2- نمونه تهيه شده از لام

 محيط كشت را از سطح لام برداريد و داخل پليت بگذاريد , سپس لام را از پليت خارج كرده و يك قطره لاكتوفنل كاتن بلو را در محل رشد پرگنه قارچ اضافه نموده و لاملي را بر روي آن قرار دهيد . در صورت وجود رنگ اضافي در خارج لامل توسط كاغذ خشك كن آن را خشك و براي مسدود نمودن اطراف لامل از لاك ناخن و يا هر ماده مشابه ديگري استفاده نمائيد و سپس لامهاي مزبور را در زير ميكروسكوپ بررسي كنيد .

 

1-غلظت نهايي بايستي 100 ميكروگرم در هر ميلي ليتر محيط كشت باشد .

2-Oxytetracycline hydrochloride

 کاندیدا آلبیکنس

آسپرژیلوس فومیگاتوس

پنی سیلیوم

 

+ نوشته شده توسط بهزاد در یکشنبه دوازدهم خرداد 1387 و ساعت 3:19 بعد از ظهر | 7 نظر

تعريف و كاربردهاي صنعتي بيوسورفاكتانت‌ها (فعال‌كننده‌هاي سطحي زيستي

نويسنده: اسماعيل كفايتي

 

تعريف و كاربردهاي صنعتي بيوسورفاكتانت‌ها (فعال‌كننده‌هاي سطحي زيستي

قابليت بيوتكنولوژي در حوزه‌هاي مختلف باعث شده است كه از ميكروارگانيسم‌ها براي توليد مواد فعال‌كنندة سطحي (surfactants) استفاده نمايند. در مطلب حاضر، به اهميت و برخي از كاربردهاي اين دسته از محصولات زيستي كه اصطلاحاً "بيوسورفاكتانت"‌ ناميده مي‌شوند، اشاره شده است:

تعريف سورفاكتانت‌ها

سورفاكتانت‌ها دسته‌اي از مولكول‌هاي قطبي هستند كه داراي دو بخش هيدروفيل (آب‌دوست) و هيدروفوب (آب‌گريز) مي‌باشند كه معمولاً در حد فاصل دو فاز با قطبيت متفاوت مانند روغن / آب يا هوا / آب واقع مي‌شوند. اين ويژگي، سورفاكتانت‌ها را قادر به كاهش كشش سطحي و بين سطحي مايعات مي‌نمايد و سبب تشكيل ميكروامولسيون مي‌گردد؛ بطوريكه هيدروكربن‌هاي نامحلول مي‌توانند در آن حل گردند. در ضمن، خصوصيات پاك‌كنندگي، امولسيون‌سازي، كف‌كنندگي و پراكنده‌كنندگي سورفاكتانت‌ها، به اين ويژگي آنها مربوط مي‌شود.

در حال حاضر، فروش جهاني سورفاكتانت‌ها حدود 9/4 ميليارد دلار در سال مي‌باشد، با اينحال انتظار مي‌رود تقاضاي جهاني آن 35 درصد افزايش يابد.

مزيت بيوسورفاكتانت‌ها نسبت به سورفاكتانت‌هاي شيميايي

صنعت سورفاكتانت با روند بالايي رو به گسترش است. مقدار كل سورفاكتانت‌هاي توليد شده در ايالات متحده آمريكا و كل جهان در سال 1989 به ترتيب 109×6/7 و 109× 5/15 پوند تخمين زده شده است. عملاً تمام اين سورفاكتانت‌ها به روش شيميايي توليد مي‌شوند. با اين وجود، در سال‌هاي اخير به دليل تجديدپذير بودن و طيف گسترده خصوصيات كاربردي بيوسورفاكتانت‌ها و قابليت‌هاي متنوع ميكروب‌ها در توليد آنها، توجه زيادي به سمت بيوسورفاكتانت‌ها جلب شده است. از سوي ديگر، شناسايي ساختار مولكولي بيوسورفاكتانت‌ها نيز امكان سنتز شيميايي آنها را فراهم كرده است. مهم‌ترين ويژگي بيوسورفاكتانت‌ها، سازگاري زيست محيطي آنها مي‌باشد؛ چرا كه اين تركيبات به راحتي در طبيعت تجزيه شده و سميّت كمتري نسبت به سورفاكتانت‌هاي سنتزي دارند.

كاربردهاي مختلف صنعتي بيوسورفاكتانت‌ها

در اين بخش به برخي از كاربردهاي صنعتي بيوسورفاكتانت‌ها اشاره مي‌شود:

1- كاربرد در صنايع نفت

يكي از استفاده‌هاي بالقوه بيوسورفاكتانت‌ها در صنايع استخراج نفت خام مي‌باشد. لازم به ذكر است كه در اين مورد، نياز به خالص بودن بيوسورفاكتانت نبوده و حتي مي‌توان از محيط كشت حاوي سلول ميكروارگانيسم نيز استفاده كرد. اين تركيبات در مقايسه با سورفاكتانت‌هاي شيميايي، بسيار انتخابي عمل كرده و در مقادير كم مورد نياز مي‌باشند، در دامنه وسيعي از شرايط فعال مي‌باشند و از نظر زيست محيطي براي محافظت از مناطق ساحلي در برابر آسيب ناشي از تركيبات سنتزي شيميايي مناسب مي‌باشند. مثلاً با استفاده از ترهالوليپيدهاي حاصل از گونة Nocardia rhodochrous ، حدود 30 درصد افزايش در استخراج نفت خام از مخازن زيرزميني ماسه سنگي به ثبت رسيده است.

مثالي از افزايش برداشت و استخراج نفت

شركت Multi-biotech كه يكي از زيرمجموعه‌هاي شركت Geodyne Technology مي‌باشد، بيوسورفاكتانت‌ها را به منظور كاربرد در افزايش برداشت و استخراج نفت خام به صورت صنعتي درآورده است.باكتري B. licheniformis JF-2 يكي از ايزوله‌هاي آب‌هاي آلوده به نفت است كه علاوه بر توليد بيوسورفاكتانت‌هاي بسيار مؤثر، خصوصيات ديگري نظير غيرهوازي بودن، مالوتولرانت و مقاومت به گرما (ترموتولرانت ‌بودن) را نيز دارد. اين باكتري بيوسورفاكتانت‌هايي را مي‌سازد كه قابليت استفاده مستقيم براي افزايش استخراج ميكروبي نفت خام را دارا هستند. هيز (Hayes) و همكارانش نشان دادند، زماني‌كه نفت خام سنگين ونزوئلا با امولسان تيمار شود، ويسكوزيته آن از 20000 به Cp 100 كاهش مي‌يابد. بنابراين بعد از اين تيمار، نفت سنگين را مي‌توان در خطوط لوله نفت به سهولت تا 26000 مايل پمپ كرد؛ در صورتي‌كه تيمار با سورفاكتانت‌هاي شيميايي ناموفق بوده است. بنت (Banat) و همكارانش، استفاده از بيوسورفاكتانت را براي لجن‌زدايي (desludging) يك تانك ذخيره نفت خام شركت نفت كويت نشان دادند. اين گروه موفق شدند 90 درصد نفت محبوس در لجن را با استفاده از يك سويه توليد‌كننده بيوسورفاكتانت مناسب، بازيابي نمايند.

پاكسازي آلودگي‌هاي نفتي و هيدروكربني

تجزية ميكروبي آلودگي‌هاي نفتي و هيدروكربني نيز يك فناوري مفيد است كه شامل كاربرد بيوسورفاكتانت‌ها مي‌باشد. رامنوليپيدهاي حاصل از گونة P. aeruginosa مقادير بسيار زيادي از آلودگي‌هاي ناشي از حادثه نفتي Exon Valdz را در سواحل شني آلاسكا برطرف كرده است. همچنين با افزودن رامنوليپيدهاي حاصل از P. aeruginosa، ا56 درصد از هيدوركربن‌هاي آليفاتيك و 37 درصد از تركيبات آروماتيك خاك‌هاي لومي- ماسه‌اي آلوده به نفت، بازيافت شد.

بيوسورفاكتانت‌هاي گليكوليپيدي، بازيافت هيدوركربن‌ها و همچنين تبديل هيدوركربن‌ها به تركيبات معدني را تا دو برابر افزايش داده و در مقابل، زمان لازم براي سازگار شدن جمعيت‌هاي ميكروبي به محيط را تا چند ساعت كاهش مي‌دهند.

توانايي بيوسورفاكتانت‌ها در امولسيونه كردن مخلوط آب- هيدوركربن به خوبي ثابت شده است. اين ويژگي، تجزيه هيدوركربن‌ها را به‌طور قابل ‌توجهي افزايش مي‌دهد. به همين علت، بيوسورفاكتانت‌ها پتانسيل بالقوه‌اي در مديريت آلودگي‌هاي نفتي دارند.

اخيراً كارآيي بيوسورفاكتانت‌ها در رفع آلودگي‌هاي Polychlorinated biphenyl Phenanthren از خاك نيز نشان داده شده است.

2- پاكسازي محيط زيست از فلزات سنگين

بيوسورفاكتانت‌ها در رفع بيولوژيكي آلودگي‌هاي ناشي از فلزات سنگين سمي مانند اورانيوم، كادميم و سرب نيز مفيد مي‌باشند. اين مسأله، كارآيي ميكروارگانيسم‌ها و محصولات آنها را در حل معضلات زيست‌محيطي نشان مي‌دهد.

3- كاربرد در صنايع غذايي

بيوسورفاكتانت‌ها كاربردهاي بسيار گسترده‌اي در صنايع غذايي دارند. در حال حاضر، گروهي از اين تركيبات به‌عنوان افزودني‌هاي مجاز مواد غذايي بكار مي‌روند. براي مثال، لسيتين و مشتقات آن، استرهاي اسيدهاي چرب حاوي گليسرول، سوربيتان (Sorbitan ) يا اتيلن‌گليكول و مشتقات اتيوكسيلات منوگليسريدهاي حاوي يك اليگوپپتيد، در تمام دنيا به‌عنوان عوامل امولسيونه كننده در مواد غذايي مورد استفاده قرار مي‌گيرند.

4- كاربرد در صنايع بهداشتي و آرايشي

بيوسورفاكتانت‌ها در صنايع بهداشتي و آرايشي نيز كاربردهاي زيادي دارند. محصول حاوي يك مول سوفوروليپيد و 12 مول پروپيلن‌گليكول، بسيار با پوست سازگار بوده و به‌صورت تجاري به‌عنوان مرطوب‌كننده پوست مورد استفاده قرار مي‌گيرد. تعداد زيادي از تركيبات آرايشي با تبديل آنزيمي مولكول‌هاي آب‌گريز (هيدروفوب) توسط ليپازهاي مختلف و سلول‌هاي كامل ميكروارگانيسم‌ها تهيه مي‌شوند. براي مثال، منوگليسريدها يكي از سورفاكتانت‌هاي پرمصرف در صنايع آرايشي هستند كه مي‌توان آنها را از مخلوط گليسرول- چربي و بكارگيري ليپاز حاصل از P. fluorescens با 90 درصد بازده، به دست آورد.

5- ساير كاربردها

بيوسورفاكتانت‌ها همچنين در آب‌زدايي از ذغال سنگ، خمير كاغذ، نساجي و صنايع فرآوري سنگ معدن اورانيوم كاربرد دارند.

مأخذ:

ابوالحسني سوركي، علي، ابراهيمي‌پور، غلامحسين، "بيوسورفاكتانت‌ها و كاربرد آنها در صنعت"، سمينار كارشناسي ارشد زيست‌شناسي (ميكروبيولوژي)، گروه زيست‌شناسي دانشكدة علوم دانشگاه شهيد بهشتي، 1380.

انترو باکتر:

بباسیل گرم منفی است که از  - خلط - ادرار خون - زخم - مایع نخاع و عفونتهای بیمارستانی

جدا می گرد . این باکتری بسیار متحرک بوده  و بی هوازی اختیاری است . روی محیطهای معمولی رشد می کند گلوکز و لاکتوز راتخمیر می کند - متیل رد منفی - VPمثبت - سیترات ومالونات مثبت وSH2منفی است .در این جنس گونه های آنتروباکترآگلو مرانس - آنتروباکتر ائروزنس وآنتروباکتر ساکازاکی وجود دارد .درمحيط

 XLD

Acid from fermentation of lactose and/or sucrose lowers the pH and turns the phenol red from red (alkaline) to yellow (acid). In addition, breakdown of the amino acid lysine produces alkaline end products which raises the pH and causes some of the agar to turn a deeper red. No hydrogen sulfide is produced

سالمونلا:

سالمونلا ازطریق دهان وارد روده انسان  حیوانات وپرندگان می شود وسبب مسمومیتهای غذایی - سپتی سمی وتب روده ای (حصبه یا تیفوئید)می گردد

این باکتری باسیل گرم منفی - بدون اسپور - فاقد کپسول - متحرک ودارای فلازل پری تریش است . در این جنس فقط سالمونلا گالیناروم وپولوروم بدون حرکت می باشند . سالمونلا ها هوازی و بی هوازی اختیاری هستند

تشخیص آزمایشگاهی

بررسی میکروسکوپی مستقیم

در عفونت گاستروآنتریت سالمونلایی درصورتیکه اسمیر مستقیم مدفوع بررسی شود گلبولهای سفید درمدفوع اسهالی دیده می شود

کشت

برای تشخیص تب تیفوئیدی قبل از تجویز آنتی بیوتیک از بیمار نمونه جهت انجام کشت باید گرفته شود

انواع محیط کشت

محیطهای مغذی: مانند آگار خوندار کلنیهای سالمونلا اغلب بزرگ به قطر2 تا 3 میلیمتر به رنگ خاکستری باسطح محدب ومرطوب پس از 24ساعت در دمای37درجه سانتیگراد دیده می شود .

محیطهای انتخابی : مانند محیطهای کشت بریلیانت گرین, بیسموت سولفیت ,HEA - SS این محیطها مانع رشد کلی فرمها می گردد وسالمونلاهادر این محیط ها رشد می کنند

XLD

محیطهای انتخابی وافتراقی : مانند محیطهای مک کانکی, محیطEMB وDCA(دزوکسی کولات سیترات) کلنیهایی که روی این محیطها نمایان می شوند به علت عدم تخمیر لاکتوز بی رنگند

محیطهای غنی کننده : مانند محیط سلنیتF , محیط مایعGN این محیطها از رشد باکتریهای گرم مثبت جلوگیری به عمل آورده و سرعت تکثیر سالمونلا و شیگلا دراین محیطها افزایش پیدا می کند

الف) کشت مدفوع :

روش کار :نمونه مشکوک رابروی محیط مک کانکی یا EMB وSS وهمچنین بروی محیطهای غنی کننده مانند سلنیتF یاGN بریلیانت گرین - بیسموت سولفیت آگار کشت داده و دردمای 37درجه سانتیگراد به مدت 24ساعت نگهداری کنید .در روزبعد ازمحیطهای سلنیتFیاGN

نیز بر روی محیطهای کشت مناسب رپیلیکاز داده می شود .از کلنیهای مشکوک (بی رنگ)وSH2دار می توان جهت تستهای بیوشیمیایی استفاده کرد .

 

برای تشخیص باید از کلنیهای سالمونلا بر روی محیطهای کلیگر کشت داد که پس از 24ساعت به صورت آلکالن-اسید(تخمیر لاکتوز منفی وتخمیر گلوکز مثبت)ظاهر می شود

تمام سالمونلاها بجز پاراتیفی Aدرمحیط کلیگر ایجاد SH2 وتست اوره درسالمونلا منفی است وتست IMVIC درمورد سالمونلا تیفی و پاراتیفی Aبه صورت از چب به راست --+- ودر سالمونلا پاراتیفی B وC وتافی موریوم به صورت +-+- است .

نکته: سالمونلاتیفی در صورت مزمن شدن معمولا درکیسه صفرا کولونیزه شده وتکثیر پیدا می کند  واز طریق مدفوع دفع میشود لذا در موارد مزمن می توان سالمونلا راازکشت مدفوع جدا کرد

برای حصول نتیجه بهتر باید هنگام آزمایش از مسهل نمکی استفاده کرد تا کیسه صفرا تخلیه گردد

نکته : درموارد مشکوک به تب تیفوئیدی ازخون بیمارجهت انجام کشت نمونه گرفته می شود ودرعفونتهای گاستروآنتریت نمونه مدفوع جهت کشت استفاده می شود

روش انجام تست : برای انجام تست سرولوزیک باید ازباکتری موردآزمایش شیرابه یکنواختی در سرم فیزیولوزی  تهیه کرد وسپس یک قطره از آنرا با یک قطره آنتی سرم o(آنتی زن سوماتیک) روی لام شیشهای مخلوط نمود بروز آگلوتیناسیون قابل مشاهده با چشم غیر مسلح پس از یک تا دودقیقه تست مثبت رانشان می دهد .

نکته : اگر باکتری با هیچ یک از آنتی سرمهای oآگلوتیناسیون ندهد دلیل بروجود آنتی زن کپسولی یا آنتی زنVi ذرسالمونلا تیفی -سالمونلا آنتریدیس وپاراتیفی cاست که روی آنتی زن سوماتیک را پو شانده است

ب) کشت خون :

برای کشت خون در حدود10میلی لیتر ازخون بیمار رادرهنگام تب گرفته ودر محیطtrypticase  soy Brothتلقیح کرده برای مدت 24 ساعت در دمای 37 درجه سانتیگراد نگهداری نمایید وسپس به محیط کشت جامد منتقل کنید و توسط تستهای بیوشیمیایی کلنی مشکوک را بررسی کنید . در موارد تب تیفوئیدی در90 درصد ازموارد کشت خون درهفته اول بیماری مثبت است

ج)کشت ادرار :

برای کشت ادرار باید ادرار رادر دور 2500تا3000 به مدت 20 تا 30 دقیقه سانتریفوز کنید و سپس مایع روی را دور ریخته و به وسیله آنس از رسوب ته لوله نمونه برداری کنید . در سطح پلیتهای حاوی محیط کشت جامد ودرمحیط سلنیتfکشت داده و همچنین تستهای بیوشیمیایی را نیز انجام داد

نکته : تولید SH2 در سالمونلا تیفی به شکل حلقه یالکه سیاهرنگ درحدفاصل  قسمت شیبدار وبخش استوانه محیط کلیگرآیرون آگار دیده می شود .

نکته : سالمونلا تیفی برروی محیط بیسموت سولفیت آگار (ویلسون-بلر) کلنیهای سیاه با جلای فلزی ایجاد می کند .

نکته : برای افتراق سالمونلا از سیتروباکتر از تست لیزین استفاده می شود (سالمونلا LDC+وLDA - می باشد)

 

کلبسیلا:

کلبسیلا هاباسیلهای گرم منفی - بی هوازی اختیاری- بدون اسپور -بدون حرکت ودارای کپسول بزرگ می باشند .این باکتری گلوکز ولاکتوز را تخمیر می کند و تستهای سیترات - اوره وVPدر آن مثبت است . کلنیهای کلبسیلا در سطح محیط خوندار به صورت موکوییدی (چسبنده) و بزرگ درسطح مک کانکی به صورت کلنی های لاکتوز مثبت(صورتی رنگ) ظاهر می شوند .

نکته : تمام نزادهای کلبسیلا بدون حرکت هستند .

در XLD   

   

Acid from fermentation lowers the pH and turns the phenol red from red (alkaline) to yellow (acid). No hydrogen sulfide is produced

پروتئوس:

پروتئوسها به صورت باسیل های گرم منفی - پلی مورف وبا داشتن فلازلا متحرک - هوازی وبی هوازی اختیاری دیده می شود-

 گلوکز را تخمیر می کنند واز تخمیر قند لاکتوز عاجزند . از خصوصیات مهم پروتئوس ها ایجاد سوارمینگ در سطح محیط جامد و تجزیه اوره وهمچنین ایجادSH2 میباشد

تشخیص آزمایشگاهی :

کشت:پروتئوس برروی محیط مک کانکی وEMBکلنیهای لاکتوز منفی (بی رنگ) را تولید می کند . تستهای بیوشیمیایی مناسب برای تایید تشخیص برروی کلنیهای مشکوک انجام می گیرد  مهمترین گونه های « عبارتند از .پروتئوس میرابیلیس  وپروتئوس ولگاریس

VP	سوکروز	اوره	اندول
+	-	+	-	میرابیلیس
+	+	+	+	ولگاریس

 

پدیده دینس  (Dienes Phenomenon)

در صورتیکه که دوسویه متفاوت پروتئوس برروی یک محیط کشت جامد کشت داده شود حلقه های رشد سوارمینگ آنها بایکدیگر تداخل نمی نمایید وحدفاصل آنها ناحیه ای خالی بین دو گستره پروتئوس مشخص است .درحالی که اگردوپروتئوس مورد نظر از یک سویه باشند  این حلقه ها با یکدیگر ادغام می شوند .

نکته : آنتی زن های  ox19 - ox2وoxkاز جنس پروتئوس ها باآنتی زنهای ریکتیزیا مشابهت دارد بنابراین از آنها در تستهای تشخیصی ریکتیزیا ( ویل - فلیکس ) استفاده می شود زیرا جداسازی آنزیمهای ریکتیزیا دشوار است

در XLD

اشریشیا:

تشخیص آزمایشگاهی

شیریشیا کولی كوكوباسيل كرم منفي را می توان از خون- مدفوع- خلط- چرک -مایع نخاع -ادرار وزخم جدانمود

ا

کلی باسیل:گرم منفی-بیهوازی اختیاری وبدون اسپور می باشد . درسطح آگار خوندار رشد می کند وکلنی های کروی محدب به رنگ خاکستری تولید می کند

درسطح محیط کشت مک کانکی به صورت کلنی های لاکتوز مثبت صورتی رنگ مسطح وخشك رشد می کند

ودر محیط کشت EMB   کلنیهای باجلای فلزی ومتاليك ایجاد میکند

در محيط TSA (تريبتيكس سوي أكار) كالني هايي بي قاعده وغير بيكمانته توليد مي كنند

این باکتری اندول تولید میکند و واکنش متیل رد مثبت دارد اماواکنش وزبروسكوئر  آن منفی است وسیترات رامصرف نمی کند

واغلب متحرک می باشند و. کلی باسیل قادر به تخمیر گلوکز وتولید گاز است وهمچنین لاکتوزراتخمیر می کند .  واوره منفی است

وكازيين راهيدروليز نمي كند

 

درمحيط XLD با تخمير محيط را از حالت قليايي به اسيدي تبديل كرده وباحضورمعرف فنل رد محيط زرد رنك مي شود درحاليكه H2S توليد نميكند

 

Electron Micrograph of Escherichia coli with Pili

 

آزمایش ایجکمن

درصورتیکه اشرشیا کلی را در آبگوشت مک کانکی ودردمای 44درجه سانتیگراد قرار دهند گاز تولید می شوداما این واکنش در آنتروباکتر -کلبسیلاوسیتروباکتر منفی است

نکته: سوشهای  EIEC   همانند شیگلا نمی توانند لاکتوز راتخمیر کنند ویا لاکتوز را باتاخیر تخمیر می کنند ومتحرک نیستند

 بيماريزايي:

شیگلا:

شیگلاها به صورت باسیلهای گرم منفی هستند که فاقد اسپور وکپسول وبدون حرکت می باشد . این باکتریها هوازی وبی هوازی اختیاری اند-گلوکز راتخمیر می کنند اما لاکتوز را نمی توانند تخمیر کنند در انسان دیسانتری یا اسهال خونی ایجاد می کند

تشخیص آزمایشگاهی

بررسی میکروسکوپی: درآزمایش لام مرطوب از نمونه مدفوع در بیماران اسهالی مشکوک به شیگلوز تعدادی گلبولهای قرمز  پلی مورف وماکروفاز مشاهده می شود

کشت : برای کشت شیگلا باید در نظر داشت که مدفوع به علت خاصیت اسیدی باعث مرگ شیگلا می شود بنابراین باید سریعا نمونه کشت گردد  . بهترین روش استفاده از سواب رکتال می باشد

این باکتری درسطح محیط آگار خوندار ایجاد کلنیهای خاکستری می کند ودرسطح محیط   یا مک کانکی  بهصورت کلنیهای لاکتوز منفی (بی رنگ)دیده می شود . برای جدا کردن شیگلا باید نمونه رامستقیما روی محیط کشت اضافه نمود. محیطهایEMB    مکانکی   وسلنیتF  از محیطهای کشت انتخابی و افتراقی مناسب هستند برای تائید تشخیص می توان بر روی محیطهای کلیگرآیرون آگار -سیترات-لیزین آیرون آگار اوره وMR-VP     کشت وبررسی نمود

شیگلا در محیط کلیگر فقط قادر به تخمیر قند گلوکز می باشد وقادر به تخمیر قند لاکتوز نمی باشد(آلکالن-اسید) گوگرد رااحیا نمی کند(بدون SH2   )و واکنشهایIMVIC       در مورد شیگلاها (از راست به چب)به صورت: --+ V است

نکته: شیگلادرخون وارد نمی شود لذا کشت خون برای بررسی شیگلا ارزش ندارد

نکته : شیگلا سونه ای لاکتوز را به کندی تخمیر میکند

تستهای تشخیصی گونه های بیماریزا شیگلا

اورنیتین دکربوکسیلاز	مانیتول	گروه ونوع
-	-	A
-	+	B
-	+	C
+	+	D

در XLD

Neither lactose nor sucrose are fermented so no acid is produced. The amino acid lysine is broken down (decarboxylated) producing alkaline end products which raise the pH and cause the agar to turn a deeper red. No hydrogen sulfide is produced.